Społeczno-kulturowe Królestwo Babilonii: Przegląd

I tutaj powinniśmy się cofnąć, do kultury, która już minęła, ale pod innym kątem.

Krótkie przypomnienie:

❗ Sumerowie — Cywilizacja wzorcowa. Oś czasu: ~4000–2300 p.n.e. Główne miasta: Uruk, Ur, Lagasz, Eridu, Nippur. Język: sumeryjski (izolat, niesemicki).

- Poziom innowacji: niezrównany — pierwsza znana usystematyzowana kultura na świecie.

Kluczowe osiągnięcia

- Pismo: Pismo klinowe na glinianych tabliczkach — umożliwiające administrację, kontrakty, pomiary, astronomię. Matematyka: Wynaleziono system sześćdziesiętny (podstawa 60), który stał się podstawą wszystkich obliczeń mezopotamskich. Metrologia: Opracowano pierwszy ujednolicony system miar — dla długości, objętości i masy, w tym sumeryjski łokieć (~0,497 m), mina i szekel. Architektura i geodezja: Nawadnianie kanałowe wymagało precyzyjnej geometrii, co dało początek protoinżynierii. Astronomia: Rejestrowano ruchy ciał niebieskich; wczesne zigguraty były ustawione astronomicznie.

Esencja kulturowa

- Sumeryjski światopogląd był techniczny i pragmatyczny — bogowie kontrolowali naturę, ale ludzie kontrolowali porządek.

To poczucie porządku poprzez pomiary jest głównym dziedzictwem, które odziedziczył Babilon.

❗ Imperium Akadyjskie — Zjednoczyciel. Oś czasu: ~2334–2154 p.n.e. Założyciel: Sargon z Akadu

- Język: akadyjski (semicki). Znaczenie: Pierwsze imperium — łączące sumeryjskie miasta-państwa pod jedną koroną.

Wpływ

- Przyjęto sumeryjską naukę w całości: pismo klinowe, matematykę i metrologię. Wprowadzono administrację języka akadyjskiego — mieszając sumeryjskie cyfry z gramatyką semicką.

- Ustandaryzowano wagi i miary w całej Mezopotamii.

- Przygotowano grunt pod późniejsze rządy babilońskie — biurokracja, archiwa i skodyfikowane prawo (wczesne precedensy Hammurabiego).

Jak już widzieliśmy, Królestwo Babilońskie nie powstało w próżni — jego istnienie kształtowała historyczna nieuchronność. Poniższe punkty jedynie podkreślą te rezultaty.

Za czasów króla Hammurabiego z Babilonu (panował w latach 1792–1750 p.n.e.) istniał już dobrze rozwinięty model językowy — akadyjski, w swoim dialekcie babilońskim — który, pod administracją króla, został dodatkowo udoskonalony i ustandaryzowany do użytku oficjalnego.

Zgodnie z regulacjami króla, opracowano i ogłoszono tak zwany Kodeks Hammurabiego. Służył on nie tylko jako tekst prawny, ale także jako katalog ustandaryzowanych miar i wartości — obejmujący zboże, ziemię i pracę.

Proto-naukowy rozwój myśli babilońskiej doprowadził późniejsze pokolenia do zachowania i udoskonalenia sumeryjskiej arytmetyki o podstawie 60, tworząc tablice kwadratów, sześcianów i odwrotności — prawdziwą formę proto-algebry, stanowiącą uporządkowany zbiór wiedzy dla przyszłego postępu.

System metrologiczny, już dobrze znany pod swoimi nazwami — Łokieć (kuš) ≈ 0,497 m; Szekel ≈ 8,4 g; Mina = 60 szekli (≈ 504 g); Talent = 60 min (≈ 30,2 kg); oraz miary objętości (gur, sila, ban) — stanowiły podstawowe jednostki handlu zbożem i płynami.

Kontynuacja sumeryjskiego długoterminowego rejestrowania danych astronomicznych, ale z systematyzacją do użytku kalendarzowego.

Ogromna część naszej współczesnej bazy wiedzy o cywilizacji sumeryjskiej zawdzięczamy zapisom babilońskim.

Te konwersje są przybliżone — starożytne miary różniły się w zależności od regionu i epoki.

- Babilońskie (neo-babilońskie) systemy często zachowywały i używały starszych standardów sumeryjskich.

- Jednostki pojemności objętościowej często były powiązane z równoważnikami wagi wody, więc sila ≈ 1 litr jest standardowym założeniem roboczym.