Tyrani w starożytnej Grecji: Geneza i charakterystyka

Ograniczenia źródeł utrudniają współczesnym historykom jednoznaczne zidentyfikowanie wspólnej przyczyny zjawiska politycznego, które ogarnęło większość greckiego świata od około 650 do 510 roku. Oczywiste jest, że sukces tyranii w jednym mieście inspirował innych potencjalnych tyranów do podejmowania podobnych rewolucji w swoich własnych miastach – jako współczesny przykład możemy podać sposób, w jaki ruch faszystowski Mussoliniego w latach 20. XX wieku stanowił inspirację w latach 30. dla Hitlera w Niemczech i Franco w Hiszpanii. Ponadto tyrani byli skłonni pomagać innym pretendentom w przejęciu władzy, mając nadzieję na zdobycie podobnie myślącego sojusznika politycznego, takiego jak Lygdamis z Naksos, który wysłał pomoc wojskową Polykratesowi w jego udanej walce o tyranię Samos. Inne kluczowe czynniki, które odegrały ważną rolę we wzroście tyranii, wydają się być militarne, ekonomiczne i etniczne; ale o ile istnieją wystarczająco przekonujące dowody na zidentyfikowanie tych czynników w ustanowieniu tyranii w niektórych miastach, nie można udowodnić, że te same czynniki były przyczynami tyranii w innych greckich miastach. W przypadku miast na wybrzeżu Azji Mniejszej, większość tyranów po 546 roku została narzucona przez Persów jako preferowana forma rządów do kontrolowania greckich poddanych ich imperium; a kolejne tyranie w Mitylenie na wyspie Lesbos, udokumentowane w poezjach Alkajosa, ujawniają, że rywalizacja między ambitnymi frakcjami arystokratycznymi była główną przyczyną tyranii, aż w końcu Pittakos został wybrany przez lud (prawdopodobnie hoplitów) na ich wybranego tyrana (Alkaios fr. 348). Niemniej jednak panujące warunki militarne, ekonomiczne i etniczne w VII i VI wieku stanowią mocne poszlaki na to, że czynniki te w mniejszym lub większym stopniu przyczyniły się do wzrostu tyranii w różnych miastach w całej Grecji.